Socjotechnika - Komisja Nadzoru Finansowego

To czynność wywierania wpływu poprzez zastosowanie podstępu wykorzystującego uniwersalne mechanizmy reakcji psychologicznych. Celem takiego działania jest nieautoryzowane pozyskanie poufnych lub niedostępnych w inny sposób informacji. Skuteczność i popularność socjotechniki wynika z faktu podatności ludzi na manipulację i błędy poznawcze. Wskutek rozwoju technicznych i informatycznych zabezpieczeń informacji, jednostki ludzkie mogą być postrzegane w coraz większym stopniu jako najsłabsze ogniwo łańcucha bezpieczeństwa informacyjnego. Pojęcie socjotechniki lub inżynierii społecznej jest polisemiczne, to znaczy w różnych obszarach ludzkiego działania i myślenia jego interpretacje są nietożsame. W socjolekcie użytkowników Internetu, a w szczególności specjalistów w zakresie cyberbezpieczeństwa przyjęło się je rozumieć jak wyżej. Dotychczas podjęto niewiele prób w zakresie wyostrzenia definicji tego pojęcia na gruncie bezpieczeństwa informacyjnego. Taksonomie socjotechnik na ogół odwołują się do sześciu reguł wpływu społecznego Roberta Cialdiniego. Warto jednak zaproponować systematykę alternatywną, w ramach której wyróżnia się dwie grupy socjotechnik:

  1. Skupiające się na wywoływaniu emocji (ang. eliciting).
  2. Polegające na przyjmowaniu ról społecznych (ang. impersonating).

Do pierwszej grupy technik polegających na wywoływaniu emocji zaliczymy następujące, często stosowane techniki:

  • „coś za coś” (łac. quid pro quo) – wykorzystującą odruch wzajemności;
  • presja czasu (niem. Zeitnot, ang. time pressure) – zaaranżowanie sytuacji stwarzającej nacisk na szybkie podjęcie decyzji, by nie stracić korzyści - może skutkować nierozwagą i w efekcie podjęciem błędnych decyzji przez daną osobę;
  • przynęta (ang. baiting) – fałszywa obietnica złożona w celu skłonienia danej osoby do określonych działań;
  • „biedactwo” (ang. poor thing) – odegranie roli osoby potrzebującej pomocy;
  • ingracjacja (ang. przysł. Praise the fool, the fool will jump) – gratyfikacja psychologiczna wskutek czego dana osoba odczuwa presję bycia akceptowaną i potrzebę udowodnienia, że jest w stanie wykonać żądaną czynność.

Z kolei do technik polegających na przyjmowaniu ról społecznych zaliczamy:

  • podkreślanie pozycji (ang. stress the position) – podszycie się pod osobę lub rolę społeczną i uzurpowanie sobie posłuchu na podstawie uprawnień wynikających z zajętej pozycji,
  • tworzenie pretekstu (ang. pretexting) – spreparowanie przesłanki do kontaktu zawodowego lub towarzyskiego.