Pytania i odpowiedzi

Nie. Wskazać należy, iż zarówno przepisy krajowe, jak i UE, regulujące świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego nie rozróżniają doradztwa „tradycyjnego” oraz doradztwa z wykorzystaniem rozwiązań technicznych. Regulacje te są „neutralne technicznie”. Pamiętać jednak należy, iż za sposób świadczenia usługi na rzecz klienta, tzw. „efekt końcowy” odpowiada wobec niego firma inwestycyjna. Oznacza to, że nie może ona zwolnić się od odpowiedzialności wobec klienta, poprzez wskazanie, że wykorzystała w procesie świadczenia usługi rozwiązania techniczne, których dostawcą jest inny podmiot.

Należy zwrócić w szczególności uwagę na regulacje tzw. outsourcingu regulowanego zawarte w art. 81a – art. 81g ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w tym na art. 81c ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, odpowiedzialności firmy inwestycyjnej za szkody wyrządzone klientom wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, o której mowa w art. 81a ust. 1 (tj. umowy, na mocy której firma inwestycyjna powierzyła przedsiębiorcy lub przedsiębiorcy zagranicznemu wykonywanie czynności związanych z działalnością prowadzoną przez tę firmę inwestycyjną), przez przedsiębiorcę lub przedsiębiorcę zagranicznego, nie można wyłączyć ani ograniczyć.

Ponadto, niezależnie od braku dodatkowych wymogów, związanych stricte z zastosowaniem rozwiązań technologicznych opartych na sztucznej inteligencji lub analizie dużych zbiorów danych, należy zauważyć, że pełna automatyzacja procesu świadczenia tej usługi może powodować, że potrzeby klientów, które są bardziej złożone, nie zostaną odpowiednio uwzględnione.

Sporządzanie i przekazywanie opisanych wyżej „sygnałów transakcyjnych” można uznać za sporządzanie rekomendacji w rozumieniu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i ile dotyczą one instrumentów finansowych wymienionych w art. 2 ww. ustawy. Działalność tego rodzaju należy zakwalifikować jako doradztwo inwestycyjne wymienione w art. 69 ust. 2 pkt 5 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, czyli wymagające uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej.

Istotą usługi doradztwa inwestycyjnego - wedle przepisu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - jest zobowiązanie się podmiotu świadczącego usługę doradztwa inwestycyjnego przygotowywania i przekazywania, przy uwzględnieniu potrzeb i sytuacji klienta, rekomendacji dotyczących:
1)    kupna, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu określonych instrumentów finansowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych instrumentów;
2)    wykonania lub powstrzymania się od wykonania uprawnień wynikających z określonego instrumentu finansowego do zakupu, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu instrumentu finansowego.
Rekomendacje te muszą być konkretne, tj. wskazywać na określone, właściwe zachowanie się klienta (zawarcie transakcji lub wykonanie uprawnień) w zakresie danego instrumentu finansowego. Zatem cechą rekomendacji w rozumieniu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest jej precyzyjność oraz indywidualizacja.

Podkreślić należy, że od samego zobowiązania się do określonego działania należy odróżnić działania faktycznie, podejmowane w celu wykonania zobowiązania. W tym kontekście należy dokonywać oceny zgodności świadczonej usługi z obowiązującymi przepisami, co w zasadzie ogranicza się do prawidłowego lub wadliwego wykonania zaciągniętego zobowiązania, w szczególności w zakresie realizacji obowiązków ustawowych nałożonych na podmiot zobowiązany oraz określonych w umowie, będącej podstawą stosunku zobowiązaniowego. W prawidłowo realizowanym modelu doradztwa inwestycyjnego powinno się zatem uwzględniać indywidualną sytuację i potrzeby klienta, co oznacza, że udostępnienie klientowi sygnałów transakcyjnych powinno być poprzedzone analizą tych potrzeb i sytuacji, a następnie zindywidualizowaniem algorytmu generującego sygnały tak, by odpowiadał on ustalonej sytuacji i potrzebom klienta. Ponadto, prawidłowe wykonywanie usługi doradztwa inwestycyjnego, o którym mowa w art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi wymaga, aby w toku jej świadczenia były uwzględniane zmiany sytuacji oraz potrzeb klienta, co w przypadku wykorzystywania algorytmu wymagałoby jego bieżącej aktualizacji. W przypadku natomiast, gdy aplikacja działa w oparciu o algorytm standardowy, którego wykorzystanie nie było poprzedzone analizą potrzeb i sytuacji klienta, któremu jest oferowana usługa, należy podejrzewać, że jest to świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz obowiązania kontraktowego. Niemniej jednak w przypadku realizacji obowiązków związanych z wydawaniem zindywidualizowanych rekomendacji w ramach doradztwa inwestycyjnego kluczowe znaczenie ma, czy podmiot oferujący usługę zapoznał się z potrzebami i sytuacją odbiorcy usługi, w celu jej zindywidualizowania. Należy dodać, iż nie będzie świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego upublicznianie sygnałów transakcyjnych w Internecie, tj. w sytuacji gdy nie są one kierowane do określonego adresata. Nie jest wówczas spełniony warunek indywidualizacji. Działalność taka może jednak podlegać innym przepisom prawa.

Czy znalazłeś potrzebną informację?

Dziękujemy za informację zwrotną.

Jakich informacji poszukiwałeś?