Krystian Wiercioch, Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił podczas otwarcia XII Kongresu Polskiej Izby Ubezpieczeń.

Poniżej prezentujemy pełną treść wystąpienia.

Szanowni Państwo,

serdecznie dziękuję organizatorom za zaproszenie do udziału w XII Kongresie Polskiej Izby Ubezpieczeń. Cieszę się, że po raz kolejny mam okazję zabrać głos i podzielić się z Państwem perspektywą Komisji Nadzoru Finansowego na najistotniejsze wyzwania i tematy, które obecnie kształtują sektor ubezpieczeniowy. Z przyjemnością odnotowuję, że moi koledzy i koleżanki zostali zaproszeni do udziału w panelach dyskusyjnych, gdzie będą mogli przedstawić stanowisko wobec kluczowych zagadnień branży.

Tematem przewodnim tegorocznej konferencji jest konkurencyjność. Jestem głęboko przekonany, że jakość i skuteczność sprawowanego nadzoru mają fundamentalny wpływ na konkurencyjność sektora ubezpieczeniowego w Polsce. W trakcie mojego wystąpienia przedstawię działania Komisji, które – moim zdaniem – aktywnie wspierają rozwój konkurencyjnego rynku, poprzez zapewnienie, że wszystkie podmioty działające na polskim rynku podlegają jednolitym, transparentnym wymogom i wysokim standardom.

Podzielę się również z Państwem informacjami o najważniejszych obszarach, którymi obecnie się zajmujemy, a które w najbliższym czasie będą miały istotny wpływ na funkcjonowanie i rozwój rynku ubezpieczeniowego.

Zadania KNF w zakresie konkurencyjności

Komisja Nadzoru Finansowego pełni kluczową rolę w zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania rynku finansowego w Polsce. Do jej podstawowych zadań należy nie tylko nadzór nad stabilnością, bezpieczeństwem i przejrzystością rynku, ale także aktywne wspieranie jego rozwoju oraz konkurencyjności.

W zakresie konkurencyjności podejmuje działania mające na celu stworzenie warunków do zdrowej rywalizacji między uczestnikami rynku, a także promowanie najlepszych praktyk i standardów, które podnoszą jakość usług oraz zwiększają zaufanie klientów. 

Dzięki tym działaniom nie tylko chroni interesy uczestników rynku, ale również tworzy środowisko sprzyjające innowacjom i rozwojowi, co jest niezbędne dla budowy nowoczesnego i konkurencyjnego rynku finansowego w Polsce.

Konkurencyjność rynku polskiego 

Ale na początek odpowiedzmy na pytanie, czy polski rynek ubezpieczeniowy jest rzeczywiście konkurencyjny?

Jeśli spojrzymy na krajowe zakłady ubezpieczeń działające na rynku, to liczba 47 konkurujących podmiotów może wydawać się stosunkowo niewielka. Warto podkreślić, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat w wyniku konsolidacji liczba ta zmniejszyła się o 12 zakładów ubezpieczeń.

Od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku, nasz kraj stał się integralną częścią europejskiego jednolitego rynku usług, w tym usług ubezpieczeniowych. Na koniec 2024 roku 591 zagranicznych podmiotów posiadało prawo do prowadzenia działalności ubezpieczeniowej na terenie Polski w formie FoS, oraz 24 w formie oddziału. Choć w praktyce aktywna działalność prowadzona jest przez 1/3 tych podmiotów, to jednak można uznać, że poziom konkurencji na rynku polskim jest wysoki.

Jako członek Unii Europejskiej, Polska podlega jednolitym wymogom, których celem jest zapewnienie spójności i wysokich standardów w całej Wspólnocie. Pomimo głębokiej harmonizacji na poziomie UE, specyfika polskiego rynku obejmuje wiele obszarów, które pozostają poza pełną unijną harmonizacją – przykładowo w zakresie umów ubezpieczenia oraz procesu likwidacji szkód. Specyfika wynika też z uwarunkowań historycznych, przyzwyczajeń klientów oraz rozwiązań wypracowanych w Polsce przed akcesją do UE.

W efekcie na polskim rynku funkcjonują dodatkowe mechanizmy i standardy, kształtowane przez orzecznictwo sądów (w tym uchwały Sądu Najwyższego), politykę nadzorczą KNF, a także liczne inicjatywy branżowe.

Te uzupełniające standardy mają istotne znaczenie dla utrzymania konkurencyjności na polskim rynku ubezpieczeniowym. Dzięki nim możliwe jest efektywne eliminowanie szkodliwych praktyk oraz podmiotów, które mogłyby zdestabilizować rynek poprzez krótkoterminowe działania, wykorzystujące charakterystyczną dla ubezpieczeń możliwość przesunięcia w czasie wypłat odszkodowań w stosunku do przyjmowanych składek.

W ten sposób polski rynek ubezpieczeniowy buduje swoją konkurencyjność nie tylko na liczbie podmiotów, ale przede wszystkim na jakości, stabilności i odpowiedzialności uczestników.

Konkurencyjność oparta na standardach

Komisja Nadzoru Finansowego odgrywa aktywną rolę w kształtowaniu rynku ubezpieczeniowego poprzez wypracowywanie oraz promowanie najlepszych praktyk i standardów. Naszym celem jest nie tylko nadzór, ale także wspieranie sektora ubezpieczeniowego w ustanawianiu wysokich standardów i inicjowaniu samoregulacji, które podnoszą jakość usług oraz budują zaufanie wszystkich uczestników rynku.

W procesie ich tworzenia kierujemy się zasadą wypracowania kompromisu między wszystkimi kluczowymi interesariuszami – branżą ubezpieczeniową, dystrybutorami oraz reprezentacją klientów, a także innymi podmiotami działającymi na rynku ubezpieczeniowym.

Zdajemy sobie sprawę, że interesy poszczególnych grup często są rozbieżne, a proponowane przez nie rozwiązania – różnorodne i niekiedy sprzeczne. Dlatego dokładnie analizujemy wszystkie zgłoszone uwagi i opinie, aby finalne rozwiązanie było nie tylko jasne i zrozumiałe, ale przede wszystkim sprzyjało stabilnemu i bezpiecznemu rozwojowi rynku ubezpieczeniowego w Polsce.

Priorytetem jest dla nas także ograniczenie ryzyk, które mogłyby negatywnie wpłynąć na kondycję finansową zakładów ubezpieczeń – wypłacalność jest fundamentem zachowania zaufania do całego ekosystemu ubezpieczeniowego. Nie zapominamy, że nadrzędnym celem działalności ubezpieczeniowej jest zapewnienie skutecznej ochrony ubezpieczonym – tym, którzy powierzają zakładom ubezpieczeń swoje bezpieczeństwo i spokój.

W kontekście konkurencyjności rynku dostrzegamy i popieramy potrzebę upraszczania i ograniczania istniejących regulacji, aby zwiększyć efektywność działania sektora ubezpieczeniowego oraz poprawić dostępność usług dla klientów. Proces ten musi jednak przebiegać z najwyższą rozwagą, ponieważ nieprzemyślane usuwanie standardów i wymogów może prowadzić do powstania luk, obniżenia jakości usług, a w konsekwencji do destabilizacji rynku.

Dlatego kluczowe jest wyważenie deregulacji z koniecznością utrzymania adekwatnych mechanizmów ochronnych i przejrzystości. Tylko takie odpowiedzialne podejście pozwoli zbudować konkurencyjny, innowacyjny, a przede wszystkim bezpieczny rynek ubezpieczeniowy.

Konkurencyjność – przestrzeganie zasad, wymogów i standardów

Najistotniejszą rolą Komisji Nadzoru Finansowego w zapewnieniu odpowiedniego poziomu konkurencji na rynku ubezpieczeniowym jest stałe i konsekwentne egzekwowanie stosowania się do zasad i obowiązujących standardów. Kluczowe jest eliminowanie podmiotów mających szkodliwe intencje – tzw. „harcowników”, którzy od czasu do czasu próbują zaburzyć prawidłowe funkcjonowanie całości bądź segmentu rynku ubezpieczeniowego w Polsce. Bez pewności, że wszystkie podmioty działające na polskim rynku podlegają tym samym zasadom, nie możemy mówić o prawdziwej, zdrowej konkurencji.

W odniesieniu do krajowych zakładów ubezpieczeń dysponujemy szczegółowymi i aktualnymi informacjami dotyczącymi ich sytuacji finansowej, strategii rozwoju oraz poziomu wypłacalności. Niestety, nie posiadamy analogicznego, bezpośredniego dostępu do danych dotyczących zagranicznych zakładów ubezpieczeń. Opierając się na rozproszonych źródłach danych w bieżącym roku wdrażamy ograniczony monitoring poziomu, kierunków rozwoju oraz sytuacji wypłacalnościowej również tych podmiotów. Szczególną uwagę poświęcamy podmiotom działającym w istotnym zakresie lub oferującym produkty w liniach biznesowych, które określiłbym jako społecznie wrażliwe.

Identyfikacja nieprawidłowości jest szczególnie istotna w segmentach działalności ubezpieczeniowej, gdzie osoba poszkodowana nie zawierała bezpośrednio umowy z zakładem ubezpieczeń zobowiązanym do wypłaty odszkodowania – przykładem są ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych czy umowy gwarancji ubezpieczeniowej. Szybkie wykrycie nieprawidłowości umożliwia podjęcie działań nadzorczych o charakterze korekcyjnym. W przypadku podmiotów krajowych działania te realizowane są najczęściej w ramach współpracy bilateralnej lub formalnego procesu wydawania i egzekwowania zaleceń, a w ostateczności poprzez sankcje, włącznie z cofnięciem zezwolenia na prowadzenie działalności.

W odniesieniu do podmiotów zagranicznych proces ten jest bardziej złożony i wydłużony, gdyż działania podejmowane są zasadniczo za pośrednictwem właściwych organów nadzoru w kraju siedziby podmiotu. Poza dostępnymi miękkimi środkami nadzorczymi, wyjątkowo możliwe jest bezpośrednie działanie, obejmujące wydawanie zaleceń dotyczących sfery pozafinansowej lub, w skrajnych i pilnych przypadkach wydanie zakazu prowadzenia działalności na terenie Polski. Zakaz to narzędzie ostateczne, najbardziej dotkliwe w dostępnym zestawie instrumentów nadzorczych, ale w razie konieczności nie wahamy się z niego korzystać. 

Wszystkie te działania, zarówno wobec podmiotów krajowych, jak i zagranicznych, realizowane są na co dzień, często w tle i bez rozgłosu medialnego. A informacje o podjętych decyzjach są komunikowane publicznie jedynie w wyjątkowych sytuacjach. 

Działania KNF w tym obszarze mają na celu zapewnienie, aby wszystkie podmioty działające na polskim rynku ubezpieczeniowym funkcjonowały na równych zasadach, co jest fundamentem zdrowej i uczciwej konkurencji, sprzyjającej stabilności i rozwojowi całego sektora.

Konkurencyjność – kierunki rozwoju

Doświadczenia ostatnich lat, zwłaszcza związane z powodziami i innymi katastrofami naturalnymi, jasno pokazują, jak istotna jest luka ubezpieczeniowa w Polsce. Skala niedoubezpieczenia majątkowego stanowi poważne wyzwanie, ale jednocześnie otwiera przed nami ogromne możliwości rozwoju sektora ubezpieczeniowego.

Musimy definitywnie zerwać z myśleniem o ubezpieczeniach jako o produktach, które mają być przede wszystkim tanie. Tanie ubezpieczenia to iluzja bezpieczeństwa, która w rzeczywistości może okazać się bardzo kosztowna w momencie wystąpienia szkody. Ubezpieczenia nie mogą być najtańsze – ich podstawową funkcją jest zapewnienie realnej, skutecznej ochrony, adekwatnej do poziomu ryzyka i potencjalnych strat, za uczciwe i właściwie wycenione składki.

Wysokie odszkodowania to nie problem, lecz wręcz dowód na skuteczność działania systemu ubezpieczeniowego. Im wyższe są wypłacane odszkodowania, tym większe zaufanie klientów do ubezpieczeń i tym większa skłonność do zawierania umów. Jednocześnie wyższe odszkodowania oznaczają większe przychody ze składek – jest to naturalna i niezbędna zależność, która gwarantuje stabilność finansową sektora.

Konkurencja na rynku ubezpieczeniowym nie powinna zatem opierać się nie na obniżaniu cen do granic opłacalności. Klienci powinni dokonywać wyboru ubezpieczenia, na podstawie jakości obsługi, kompleksowości pomocy w sytuacjach kryzysowych oraz innowacyjności zastosowanych rozwiązań, a także poziomu dostosowania do ich indywidualnych potrzeb. Kluczowe jest uświadamianie, że ubezpieczenia to inwestycja w bezpieczeństwo, a nie wydatek, który należy minimalizować za wszelką cenę.

Plany i priorytety KNF

Na zakończenie pragnę przedstawić Państwu obszary, nad którymi obecnie pracujemy, oraz nasze plany na najbliższy czas:

• Kontynuujemy ocenę adekwatności składek w poszczególnych grupach ubezpieczeń. Jak Państwo wiedzą, rynek jako całość poniósł w 2024 roku stratę w grupie 10. Nie oznacza to jednak, że wszystkie zakłady ubezpieczeń poniosły straty – część z nich osiągnęła wyniki dodatnie. Z wybranymi podmiotami prowadzimy dialog i monitorujemy realizację działań naprawczych. Nie wykluczamy również podjęcia dalszych działań dyscyplinujących o charakterze sankcyjnym w sytuacji braku oczekiwanych efektów lub opóźnionego wdrożenia działań naprawczych. Warto podkreślić, że podejmowane inicjatywy zaczynają przynosić zamierzone rezultaty – na podstawie wstępnych danych za pierwszy kwartał mogę dzisiaj powiedzieć, że wynik techniczny całego sektora w grupie 10 jest już dodatni. W najbliższym czasie przekonamy się czy jest to chwilowa poprawa czy trwała tendencja. 
• Jesteśmy w trakcie procesu oceny istotności ryzyka klimatycznego oraz wpływu ryzyka cybernetycznego na działalność i wypłacalność zakładów ubezpieczeń. Analizy te realizujemy w ramach corocznych Testów Warunków Skrajnych, których scenariusze są konsultowane z uczestnikami rynku.
• Prowadzimy szerokie konsultacje projektu rekomendacji dotyczącej dystrybucji ubezpieczeń. Termin zgłaszania uwag upływa 26 maja 2025 roku. Proces konsultacji będzie kontynuowany w kolejnych miesiącach, podczas których zamierzamy prowadzić pogłębiony dialog z zainteresowanymi podmiotami. Chcemy podzielić się naszymi motywacjami przyjęcia określonych rozwiązań, zrozumieć poszczególne uwagi i wątpliwości, a wszędzie tam gdzie będzie to zasadne, dokonać niezbędnych korekt w treści projektu. Celem jest stworzenie dokumentu, który nie tylko przyczyni się do eliminacji identyfikowanych przez nas nieprawidłowości, ale także będzie wspierał stabilny i bezpieczny rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce.
• Kontynuujemy prace nad identyfikacją luki ubezpieczeniowej w różnych segmentach produktowych oraz przyczyn jej występowania. Po zakończeniu tych analiz podzielimy się spostrzeżeniami, aby wspólnie wypracować kierunki ewentualnych dalszych działań.
• Prowadzimy weryfikację produktów ubezpieczeniowych oferowanych przez wybrane zakłady ubezpieczeń za pośrednictwem podmiotów sektora bankowego pod kątem zapewnienia minimalnej wartości dla klienta.
• W zakresie implementacji Dyrektywy IRRD oraz rewizji dyrektywy Solvency II pozostajemy w ścisłej współpracy z Ministerstwem Finansów. W ramach prowadzonych prac szczególną uwagę będziemy przykładać do odpowiedniego dostosowania przepisów do specyfiki polskiego rynku. A także do doprecyzowania istniejących zapisów dotyczących procesów restrukturyzacyjnych, upadłościowych oraz systemu gwarancyjnego, aby nie wzbudzały wątpliwości interpretacyjnych w przypadku konieczności z nich skorzystania.
• Realizując jeden z postulatów Polskiej Izby Ubezpieczeń, zgłoszony po ubiegłorocznym Kongresie, nawiązaliśmy współpracę z Ministerstwem Sprawiedliwości. Celem tej współpracy jest opracowanie projektu legislacyjnego, który ustandaryzuje kwoty zadośćuczynień za śmierć w wypadkach samochodowych. Tematyka ta została podjęta przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego, a powołany zespół roboczy, z którym aktywnie współpracujemy, kontynuuje prace rozpoczęte w ramach Forum Zadośćuczynień. Liczymy, że tym razem inicjatywa zakończy się sukcesem i doprowadzi do wypracowania kompleksowego projektu legislacyjnego.

Zakończenie 

Poprzez udział szerokiej reprezentacji organu nadzoru w tym Kongresie pragniemy podkreślić naszą otwartość na dialog z Państwem w zakresie wszystkich zagadnień istotnych dla branży ubezpieczeniowej. Zachęcam do wykorzystania czasu konferencji nie tylko podczas paneli dyskusyjnych, ale również w kuluarach oraz w mniej formalnej atmosferze podczas wieczornych spotkań i kolacji.

Serdecznie zapraszam do zapoznania się z wystąpieniami moich kolegów i koleżanek. W debacie poświęconej konkurencyjności od strony regulacyjnej będą mieli Państwo okazję wysłuchać prof. Jacka Jastrzębskiego, Przewodniczącego KNF. O faktach i mitach związanych z powodzią opowie Maciej Podlewski, Dyrektor Departamentu Nadzoru nad Systemem Zarządzania i Dystrybucją Ubezpieczeń. Na zakończenie dzisiejszego dnia o odporności gospodarki wobec katastrof naturalnych mówić będzie Daria Ringwelska, Zastępca Dyrektora Departamentu Nadzoru Ubezpieczeniowego.

Pragnę również serdecznie pogratulować Polskiej Izbie Ubezpieczeń z okazji 35-lecia jej istnienia. Ten jubileusz świadczy o trwałej pozycji Izby w sektorze ubezpieczeniowym. Życzę Polskiej Izbie Ubezpieczeń dalszego dynamicznego rozwoju, nieustających sukcesów oraz owocnej współpracy na rzecz stabilności i innowacyjności rynku ubezpieczeń.

Galeria zdjęć