Agnieszka Beata Kowalska – Dyrektor Departamentu Instytucji Pożyczkowych w UKNF, wzięła udział w panelu „Kredyt konsumencki po nowemu: konsekwencje dla konsumentów, instytucji finansowych oraz stabilności systemu”, podczas Europejskiego Kongresu Finansowego. Rozmowa dotyczyła nowej architektury rynku – dostępności finansowania, bezpieczeństwa dla konsumenta oraz systemu finansowego.

Motywem przewodnim wypowiedzi Agnieszki Beaty Kowalskiej było zwrócenie uwagi na potrzebę przywrócenia równowagi pomiędzy ochroną konsumenta a dostępnością finansowania. Ochrona klienta pozostaje fundamentem regulacji rynku kredytu konsumenckiego, jednak rynek finansowy może rozwijać się prawidłowo tylko wtedy, gdy interesy konsumentów i instytucji finansowych są odpowiednio wyważone. Nadmierne obciążenia regulacyjne lub nieprecyzyjne przepisy mogą prowadzić do skutków odwrotnych od zamierzonych – ograniczenia konkurencji, zmniejszenia dostępności kredytu i wzrostu szarej strefy.

Drugim kluczowym wątkiem wystąpienia było znaczenie jakości prawa. Nowa ustawa o kredycie konsumenckim powinna być oparta na doświadczeniach ostatnich piętnastu lat funkcjonowania rynku i odpowiadać na realne problemy, które w tym czasie pojawiły się na rynku. Szczególne znaczenie w zakresie konstruowania przepisów prawa ma spójność i przejrzystość przepisów. Niejasne i nieprecyzyjne regulacje tworzą niepewność zarówno dla przedsiębiorców udzielających kredytów konsumenckich, jak i dla klientów, a w konsekwencji osłabiają zaufanie do państwa i rynku finansowego. Jest to również problem dla organów nadzoru. Stabilność sektora wymaga przewidywalności prawa, a nie chaosu interpretacyjnego.

Ważny element stanowił również postulat bardziej realistycznego podejścia do badania zdolności kredytowej. Rynek kredytu konsumenckiego jest bardzo zróżnicowany i nie można stosować identycznych wymagań wobec kredytu na kilkaset tysięcy złotych i krótkoterminowej pożyczki na niewielką kwotę. Regulacje powinny uwzględniać skalę ryzyka i charakter produktu, ponieważ zbyt restrykcyjne zasady mogą prowadzić do wykluczania części klientów z legalnego rynku finansowego.

Najmocniej wybrzmiała jednak teza, że nadmierna regulacja może paradoksalnie szkodzić konsumentom. Zaostrzanie wymogów wobec instytucji pożyczkowych doprowadziło do znacznego ograniczenia liczby podmiotów działających na rynku oraz do spadku liczby klientów otrzymujących finansowanie. Tacy wykluczeni klienci są wypychani do szarej strefy, która znajduje się poza kontrolą państwa i poza jakąkolwiek ochroną regulacyjną. W rezultacie klient, którego regulacje miały chronić, może znaleźć się w jeszcze gorszej sytuacji.

Agnieszka Beata Kowalska zwróciła także uwagę, że państwo i nadzór mają możliwość pomagania klientom tylko wtedy, gdy pozostają oni w obrębie legalnego rynku finansowego. Jeżeli konsumenci są wypychani poza ten rynek, instytucje publiczne tracą możliwość monitorowania ich sytuacji i szybkiego reagowania na nadużycia. Dlatego celem regulacji nie powinno być jedynie ograniczanie ryzyka, ale także utrzymanie dostępności legalnych form finansowania dla osób znajdujących się w trudniejszej sytuacji życiowej.

W końcowej części wypowiedzi pojawiło się wezwanie do współpracy pomiędzy administracją publiczną, nadzorem i uczestnikami rynku. Implementacja nowych regulacji unijnych jest postrzegana jako wyjątkowa okazja do uporządkowania całego systemu kredytu konsumenckiego na wiele lat. Warunkiem sukcesu jest jednak stworzenie prawa, które będzie jednocześnie przejrzyste, przewidywalne, prorozwojowe i skutecznie chroniące konsumenta. Agnieszka Beata Kowalska zadeklarowała pełne wsparcie Urzędu KNF w pracach nad nowymi przepisami dotyczącymi kredytu konsumenckiego.