ESAP - to Europejski Pojedynczy Punkt Dostępu (European Single Access Point – ESAP) ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2859 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie ustanowienia europejskiego pojedynczego punktu dostępu zapewniającego scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji mających znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju. Jest to platforma internetowa, której celem jest zapewnienie łatwego i scentralizowanego dostępu do publicznych informacji finansowych oraz informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem, dotyczących unijnych przedsiębiorstw i produktów inwestycyjnych. 

Projekt ten, wdrażany przez Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), ma zwiększyć widoczności europejskich firm wśród inwestorów z UE oraz rynków międzynarodowych. ESAP jest skierowany do inwestorów, analityków finansowych i pośredników rynkowych, ale zapewni dostęp także uczelniom i osobom prywatnym. Narzędzie jest bezpłatne, z wyjątkiem użytkowników pobierających bardzo duże ilości informacji. 

Dlaczego powstaje ESAP

Projekt ESAP to milowy krok w stronę cyfrowej integracji unijnych rynków finansowych. Szczegółowe uzasadnienie i cele tej inicjatywy:

1. Scentralizowanie rozproszonych źródeł danych

Obecnie informacje finansowe i raporty zrównoważonego rozwoju są rozproszone w 27 państwach członkowskich w różnych krajowych systemach magazynowania, rejestrach handlowych i na stronach internetowych spółek. ESAP zbierze wszystkie te informacje w jednym miejscu. Dzięki niemu użytkownicy nie będą musieli przeszukiwać dziesiątek lokalnych baz w różnych językach – wszystkie kluczowe dane z poziomu całej Unii Europejskiej będą dostępne w jednym, ustandaryzowanym punkcie.

2. Zwiększenie globalnej widoczności firm (szczególnie sektora MŚP)

Dla inwestora spoza UE znalezienie wiarygodnych danych o średniej wielkości firmie z Polski lub innego kraju unijnego jest dziś wyzwaniem kosztownym i czasochłonnym. ESAP znosi te bariery. Każda firma – niezależnie od rozmiaru i kraju pochodzenia – zyska taką samą ekspozycję na rynki międzynarodowe. Dla mniejszych podmiotów oznacza to demokratyzację dostępu do kapitału i szansę na zainteresowanie funduszy, które dotychczas skupiały się wyłącznie na największych graczach.

3. Budowa silnej Unii Oszczędności i Inwestycji (Savings and Investments Union, SIU)

ESAP jest filarem planu działania na rzecz SIU. Celem strategicznym UE jest stworzenie prawdziwie zintegrowanego rynku, na którym inwestowanie transgraniczne będzie tak samo proste, bezpieczne i tanie, jak inwestowanie na rynku lokalnym. Centralizacja danych w ESAP ma zredukować tzw. „home bias” (skłonność inwestorów do ograniczania się do własnego kraju) i zwiększyć płynność na wszystkich europejskich giełdach.

4. Transparentność ESG i walka z greenwashingiem

W obliczu wdrożenia aktów prawnych związanych ze zrównoważonym finansowaniem, dane niefinansowe stają się tak samo istotne jak finansowe. ESAP zapewni bezpośredni dostęp do informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju. Jest to kluczowe narzędzie w budowaniu zaufania do zielonych inwestycji i realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu.

5.Przejście na standardy „digital-by-default"

ESAP to koniec ery pasywnych plików PDF. Skanowane PDF nie będą akceptowane przez system ESAP. Dane będą nie tylko „wyświetlane”, ale będą mogły być automatycznie pobierane i przetwarzane przez algorytmy AI oraz systemy analityczne bez ryzyka błędu przy ręcznym przepisywaniu.

6. Powszechny i bezpłatny dostęp do informacji

Zgodnie z unijną zasadą otwartości, dostęp do platformy ESAP będzie bezpłatny dla szerokiego grona odbiorców:

• inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych,
• analityków finansowych i agencji ratingowych,
• jednostek akademickich i ośrodków badawczych,
• organizacji pozarządowych (NGO) i dziennikarzy.

Wyjątkiem będą jedynie usługi o dużej wartości dodanej (np. bardzo duże pakiety danych do celów komercyjnych), co pozwoli na utrzymanie wysokiej wydajności systemu.

Co to oznacza w praktyce dla podmiotów raportujących

Wprowadzenie ESAP nie nakłada na firmy nowych obowiązków merytorycznych w zakresie tego, co powinny raportować na podstawie legislacji sektorowej. W niektórych przypadkach zmieni się jednak zakres metadanych i sposób ich przekazywania do organów zbierających dane (collection bodies), które następnie automatycznie przesyłają je do centralnego repozytorium ESAP.