Komisja Nadzoru Finansowego („Komisja”) 30 marca 2026 roku wydała decyzję nakładającą na XTB SA z siedzibą w Warszawie („Spółka”)

• karę pieniężną w wysokości 20 000 000 zł za:

1. nienależyte ustalenie – w okresie od 1 stycznia 2022 roku do 16 sierpnia 2023 roku – czy klient ma wiedzę i doświadczenie konieczne do tego, aby zdawać sobie sprawę z ryzyka związanego ze świadczonymi mu usługami maklerskimi lub instrumentami finansowymi, co stanowiło naruszenie art. 56 ust. 1 Rozporządzenia 2017/565¹;
2. brak określenia grupy docelowej – w okresie od 1 stycznia 2022 roku do 17 września 2023 roku – w sposób odpowiedni i proporcjonalny, z uwzględnieniem charakteru instrumentu finansowego oraz jego złożoności, co stanowiło naruszenie § 37 ust. 5 pkt 6 w zw. z § 31 ust. 7 rozporządzenia w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych²;
3. brak rzetelnego określania okoliczności – w okresie od 1 stycznia 2022 roku do 17 września 2023 roku – w związku z publikacją listy HOT udostępnianej klientom, które w odniesieniu do usług wykonywania zleceń klienta na rachunek własny mogą powodować powstanie konfliktu interesów, o którym mowa w art. 33 lit. a Rozporządzenia 2017/565, co stanowiło naruszenie art. 34 ust. 2 lit. a Rozporządzenia 2017/565;
4. przekazywanie klientom lub potencjalnym klientom – w okresie od 1 stycznia 2022 roku do 17 września 2023 roku – informacji nierzetelnych i wprowadzających w błąd w zakresie instrumentów finansowych, będących przedmiotem usług maklerskich świadczonych przez tę firmę oraz w zakresie wszystkich ryzyk związanych z kontraktami na różnicę, w sposób na tyle szczegółowy, aby umożliwić klientowi podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych, co stanowiło naruszenie art. 83c ust. 2 i ust. 4 pkt 2 ustawy o obrocie³ w związku z art. 48 ust. 1 i 2 lit. a, c, d i e Rozporządzenia 2017/565.

Niespełnienie przez XTB SA z siedzibą w Warszawie wymogów nałożonych na firmy inwestycyjne przez przepisy prawa spowodowało prowadzenie działalności w sposób nierzetelny i nieprofesjonalny. Spółka dopuściła się naruszeń w zakresie badania adekwatności i zarządzania produktowego polegającego na:

b) braku określenia grupy docelowej w sposób odpowiedni i proporcjonalny, z uwzględnieniem charakteru instrumentu finansowego oraz jego złożoności.

Spółka stwierdzała adekwatność ryzykownych oraz skomplikowanych instrumentów, jakimi są CFD, na podstawie wiedzy i doświadczenia klientów z zakresu instrumentów nieskomplikowanych. Potencjalni klienci, którzy przy wypełnianiu ankiety MIFID mieli wiedzę i doświadczenie jedynie w zakresie instrumentów nieskomplikowanych, w połączeniu z innymi udzielonymi przez nich odpowiedziami, otrzymywali niezgodną ze stanem faktycznym informację o adekwatności również instrumentów CFD. Stosowana przez Spółkę metodologia oceny nie pozwalała na osiągnięcie celu, jakiemu przeprowadzenie tych ankiet miało służyć, a mianowicie ustalenie, czy klient ma wiedzę i doświadczenie konieczne do tego, aby zdawać sobie sprawę z ryzyka związanego z nabywaniem instrumentów CFD oferowanych przez Spółkę.

Dodatkowo Spółka formalnie wyróżniła kilka grup docelowych (dla poszczególnych typów instrumentów), jednak kryteria, na podstawie których klienci byli przydzielani do poszczególnych grup, były w każdym przypadku identyczne. Grupa docelowa powinna być określona w sposób odpowiedni i proporcjonalny, z uwzględnieniem charakteru instrumentu finansowego, jego złożoności, w tym związanych z nim kosztów oraz struktury opłat, wskaźnika zysku do ryzyka, płynności lub jego innowacyjnego charakteru. Grupę docelową dla instrumentu finansowego stanowi grupa jego potencjalnych nabywców. Kształtując grupy docelowe dla poszczególnych grup produktów, Spółka nie uwzględniła przede wszystkim poziomu skomplikowania instrumentów finansowych znajdujących się w jej ofercie, a także ryzyk związanych z inwestowaniem w nie. Jednocześnie wadliwa konstrukcja i metodologia oceny ankiety MiFID, wykorzystywanej również do identyfikacji cech klientów na potrzeby spełnienia kryteriów kwalifikacji do grup docelowych, powodowała, że klienci nieposiadający wiedzy oraz doświadczenia w inwestowaniu w CFD, uzyskując pozytywny wynik ankiety MIFID, mogli inwestować we wszystkie instrumenty znajdujące się w ofercie Spółki – zarówno nieskomplikowane, jak i skomplikowane – trafiali bowiem do grupy docelowej dla tych produktów. W takiej sytuacji powstanie istotnego ryzyka dla klientów może się zmaterializować poprzez poniesienie straty (w związku z zawieranymi transakcjami), spowodowanej inwestowaniem w instrumenty finansowe nieodpowiednie dla nich. 

Ponadto Spółka dopuściła się naruszenia polegającego na braku określania okoliczności w związku z publikacją listy HOT – udostępnianej klientom – które w odniesieniu do usług wykonywania zleceń klienta na rachunek własny mogły powodować powstanie konfliktu interesów. Przyjęta przez Spółkę polityka przeciwdziałania konfliktom interesów nie pozwalała klientom na identyfikację konfliktu interesów w związku algorytmem zamieszczania instrumentów finansowych na liście HOT, w tym szczególnego promowania instrumentów, którymi obrót wiązał się z wyższym spreadem, a tym samym potencjalnie wyższym przychodem dla Spółki.

Spółka nie przekazywała klientom lub potencjalnym klientom pełnych informacji w zakresie instrumentów finansowych, będących przedmiotem usług maklerskich przez nią świadczonych, w tym w zakresie wszystkich ryzyk związanych z kontraktami na różnicę (CFD), w sposób na tyle szczegółowy, aby umożliwić klientowi podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych. 

Pełna zgodność praktyk rynkowych dotyczących sprzedaży skomplikowanych instrumentów finansowych, które generują podwyższone ryzyka, z obowiązującymi przepisami jest bardzo istotna z punktu widzenia ochrony inwestorów detalicznych na rynku kapitałowym. Instrumenty CFD cechują się wysokim poziomem ryzyka i powinny być nabywane wyłącznie przez inwestorów dysponujących odpowiednią wiedzą i doświadczeniem oraz akceptujących ryzyko utraty całości zainwestowanych przez nich środków. Ryzyko inwestowania w takie instrumenty pokazują wyniki corocznego badania UKNF wyników klientów na rynku Forex⁴, z którego wynika, że systematycznie większość aktywnych klientów (od 70 do 80%) traci na transakcjach na tego typu instrumentach.

Zapewnienie pełnej zgodności praktyk rynkowych w odniesieniu do tej kategorii instrumentów z zasadami ochrony klientów detalicznych jest priorytetem organu nadzorczego.
______________________
¹rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy
²rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych
³ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
⁴ Komunikat UKNF w sprawie wyników klientów na rynku Forex za rok 2025:https://www.knf.gov.pl/?articleId=97619&p_id=18