Stopa zwrotu otwartego funduszu emerytalnego

Stopa zwrotu z inwestycji jest podstawową miarą oceny efektywności polityki inwestycyjnej OFE.

Stopa zwrotu funduszu obliczana jest przez poszczególne OFE na koniec marca i września każdego roku za ostatnie 36 miesięcy. Wartość tę wylicza się w oparciu o zmianę wartości jednostki rozrachunkowej. Informacje o wartości stóp zwrotu funduszy przekazywane są do Komisji Nadzoru oraz prezentowane na ogólnodostępnej stronie internetowej.

Na poziomie całego rynku wyliczana jest średnia ważona stopa zwrotu wszystkich OFE będąca sumą iloczynów stóp zwrotu i przeciętnego udziału w rynku danego funduszu mierzonego wielkością aktywów netto.

Do wyliczenia średniej ważonej stopy zwrotu wskaźnik przeciętnego udział w rynku może wynieść maksymalnie 15%. W przypadku przekroczenia tej wartości przez fundusz przyjmuje się dla niego wartość 15%, przy jednoczesnym proporcjonalnym powiększeniu wskaźników pozostałych funduszy. Jeżeli na rynku funkcjonować będzie 6 funduszy - procentowy udział w rynku przyjmie się dla nich w jednakowej wysokości.

Przy wyliczaniu średniej ważonej uwzględniane są fundusze, które działały przez okres ostatnich 36 miesięcy. Średnia ważona stopa zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych jest podawana do wiadomości publicznej przez Komisję Nadzoru.

W oparciu o średnią ważoną stopę zwrotu wyliczana jest minimalna wymagana stopa zwrotu będąca podstawowym elementem systemu bezpieczeństwa finansowego II filara systemu emerytalnego. Minimalna wymagana stopa zwrotu jest to połowa średniej ważonej lub średnia minus 4 punkty procentowe - w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa.

Mechanizm bezpieczeństwa oparty na minimalnej wymaganej stopie zwrotu polega na tym, że w przypadku nieosiągnięcia przez fundusz minimalnej wymaganej stopy zwrotu występuje tzw. niedobór, który musi być uzupełniony.

Niedobór pokrywany jest w pierwszej kolejności z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku rezerwowym, następnie z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego. Jeżeli środki te nie są wystarczające, pokrycie niedoboru następuje kolejno ze środków własnych PTE, a jeżeli i te środki nie wystarczają, z pozostałych środków Funduszu Gwarancyjnego, z zastrzeżeniem, że w pierwszej kolejności pokrywany jest on ze środków części podstawowej Funduszu Gwarancyjnego. Ostatecznym gwarantem pokrycia niedoboru jest Skarb Państwa. Kwota niedoboru jest obliczana jako iloczyn liczby jednostek rozrachunkowych w otwartym funduszu w ostatnim dniu roboczym okresu 36 miesięcy oraz różnicy między wartością jednostki rozrachunkowej, która zapewniłaby osiągnięcie minimalnej wymaganej stopy zwrotu, a faktyczną wartością jednostki rozrachunkowej w ostatnim dniu roboczym okresu 36 miesięcy.

 
Definicje legalne (ustawowe) zawarte w przepisach ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
(tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 159, poz. 1667)

Stopa zwrotu funduszu - wyrażony procentowo iloraz różnicy wartości jednostki rozrachunkowej w ostatnim dniu roboczym miesiąca rozliczeniowego i wartości tej jednostki w ostatnim dniu roboczym miesiąca rozliczeniowego poprzedzającego okres 36 miesięcy oraz wartości tej jednostki w ostatnim dniu roboczym miesiąca rozliczeniowego poprzedzającego okres 36 miesięcy. Miesiącem rozliczeniowym jest odpowiednio marzec i wrzesień. Otwarty fundusz, który przyjmował składki co najmniej przez 36 miesięcy, ustala na koniec marca i września każdego roku wysokość stopy zwrotu za ostatnie 36 miesięcy. Wysokość stopy zwrotu jest podawana do wiadomości organu nadzoru oraz na ogólnodostępnej stronie internetowej. [art. 170 i 172].

Wartość jednostki rozrachunkowej w dniu przeliczenia jest ustalana przez podzielenie wartości aktywów netto funduszu w dniu przeliczenia przez liczbę jednostek rozrachunkowych zapisanych w tym dniu na rachunkach prowadzonych przez fundusz [art. 100 ust.1a]. Średnią ważoną stopą zwrotu otwartych funduszy za okres 36 miesięcy jest suma iloczynów stopy zwrotu każdego z otwartych funduszy i wskaźnika przeciętnego udziału w rynku danego otwartego funduszu. [art. 173 ust. 1].

Wskaźnikiem przeciętnego udziału w rynku danego otwartego funduszu jest średnia arytmetyczna wskaźnika udziału w rynku w ostatnim dniu roboczym miesiąca poprzedzającego okres 36 miesięcy i wskaźnika udziału w rynku w ostatnim dniu roboczym miesiąca przypadającego na koniec okresu 36 miesięcy [art. 173 ust. 1].

Wskaźnikiem udziału w rynku otwartego funduszu, w określonym dniu, jest iloraz wartości aktywów netto tego funduszu i wartości aktywów netto wszystkich otwartych funduszy, według stanu na dzień obliczenia wskaźnika.

Jeżeli wskaźnik przeciętnego udziału w rynku danego funduszu wynosi co najmniej 15%, dla celów obliczenia średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy:

• Przyjmuje się dla tego funduszu wskaźnik w wysokości 15%;
• Wskaźniki przeciętnego udziału w rynku pozostałych funduszy, obliczone zgodnie z ust. 1, ulegają   roporcjonalnemu powiększeniu tak, aby suma wskaźników dla tych funduszy stanowiła różnicę między wielkością 100 % oraz iloczynem liczby funduszy, dla których przeciętny wskaźnik udziału w rynku wynosi co najmniej 15 %, i wielkości 15%;
• Jeżeli należałoby dla któregokolwiek z funduszy zastosować powiększony wskaźnik w wysokości przekraczającej 15%, w wyniku powiększania wskaźników udziałów w rynku pozostałych funduszy, to przyjmuje się dla tego funduszu wskaźnik 15% i ponownie powiększa wskaźniki dla pozostałych funduszy.

Jeżeli liczba otwartych funduszy, dla których ustala się stopę zwrotu zgodnie, nie jest większa niż 6, wskaźnik procentowego udziału w rynku dla każdego z nich ustala się w jednakowej wysokości.

Wysokość średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy podaje do publicznej wiadomości organ nadzoru. [art. 173 ust. 1-3].

Minimalna wymagana stopa zwrotu - stopa zwrotu niższa o 50% od średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy w tym okresie lub o 4 punkty procentowe od tej średniej, w zależności od tego, która z tych wielkości jest niższa [art. 175 ust. 2].

Szczegółowe zasady ustalania stopy zwrotu i średniej ważonej stopy zwrotu zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie ustalania stopy zwrotu otwartych funduszy emerytalnych (Dz.U. nr 47, poz. 449). 

Zmiany zasad wyliczania stopy zwrotu OFE, średniej ważonej stopy zwrotu
oraz pokrywania niedoboru obowiązujące od 1 kwietnia 2004 r.

Zgodnie z ustawą o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych do 31 marca 2004r. obowiązywały odmienne od obecnie obowiązujących zasady wyliczania stopy zwrotu OFE, średniej ważonej stopy zwrotu oraz pokrywania niedoboru. Obecnie obowiązujące unormowania wprowadziła Ustawa z dnia 27 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 170, poz.1651).

W myśl poprzednich przepisów stopa zwrotu funduszu obliczana była przez poszczególne OFE na koniec każdego kwartału za ostatnie 24 miesiące. Obecnie wartość stóp zwrotu funduszy obliczana jest przez poszczególne OFE na koniec marca i września każdego roku za ostatnie 36 miesięcy (wydłużenie okresu o 12 miesięcy). Wartości stóp zwrotu funduszy przekazywane były do wybranej agencji informacyjnej i do Komisji - obecnie przekazywane są również do Komisji oraz prezentowane są na ogólnodostępnej stronie internetowej.
Odmiennie wyliczana była średnia ważona stopa zwrotu.

Średnia ważona stopa zwrotu wszystkich OFE, odpowiednio do stopy zwrotu poszczególnych funduszy, wyliczana była za okres 24 miesięcy. Jej definicja nie zmieniła się - jest to suma iloczynów stóp zwrotu każdego z OFE i wskaźnika przeciętnego udziału w rynku danego funduszu - inaczej jednakże określany był przeciętny udział w rynku danego funduszu.

Poprzednio wskaźnik udziału w rynku otwartego funduszu, w określonym dniu, liczony był jako iloraz wartości aktywów netto tego funduszu i wartości aktywów netto wszystkich otwartych funduszy, według stanu na dzień obliczenia wskaźnika. Obecnie przyjęto założenie, że jeżeli wskaźnik przeciętnego udziału w rynku danego funduszu wynosi, co najmniej 15%, dla celów obliczania średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich OFE przyjmuje się dla tego funduszu wskaźnik w wysokości 15%. Wskaźniki udziału w rynku pozostałych funduszy ulegają proporcjonalnemu powiększeniu tak, aby suma wskaźników dla tych funduszy stanowiła różnicę między wielkością 100% oraz iloczynem tych funduszy, dla których przeciętny wskaźnik udziału w rynku wynosi co najmniej 15% i wielkości 15%. Jeżeli należałoby dla któregokolwiek z funduszy zastosować powiększony wskaźnik w wysokości przekraczającej 15%, w wyniku powiększania wskaźników udziałów w rynku pozostałych funduszy, to przyjmuje się dla tego funduszu wskaźnik 15% i ponownie powiększa wskaźniki dla pozostałych funduszy. W przypadku funkcjonowania na rynku 6 lub mniej OFE, wskaźnik procentowego udziału w rynku dla każdego z nich ustala się w jednakowej wysokości.
Obowiązujące od 1 kwietnia 2004 r. rozwiązania ograniczają wpływ dużych OFE na wartość średniej ważonej stopy zwrotu. Metodologia obliczania minimalnej wymaganej stopy zwrotu pozostała niezmieniona.

Do 31 marca 2004 r. obowiązywały inne rozwiązania dotyczące pokrycia niedoboru w funduszu. Niedobór pokrywany był z opłacanego przez towarzystwo emerytalne rachunku rezerwowego funduszu, a w razie konieczności dodatkowo także ze środków własnych towarzystwa emerytalnego lub przez Fundusz Gwarancyjny, na który składały się wszystkie PTE. Ostatecznym gwarantem pokrycia niedoboru był Skarb Państwa.

Obecnie środki na pokrycie niedoboru mają pochodzić w pierwszej kolejności z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku rezerwowym, następnie z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego. Jeżeli środki te nie są wystarczające, pokrycie niedoboru następuje kolejno ze środków własnych PTE, a jeżeli i te środki nie wystarczają, z pozostałych środków Funduszu Gwarancyjnego, z zastrzeżeniem, że w pierwszej kolejności pokrywany jest on ze środków części podstawowej Funduszu Gwarancyjnego. Ostatecznym gwarantem pokrycia niedoboru jest Skarb Państwa.

METODOLOGIA USTALANIA STOPY ZWROTU, ŚREDNIEJ WAŻONEJ I MINIMALNEJ WYMAGANEJ STOPY ZWROTU OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH

1. Stopa zwrotu i-tego OFE

(stopa zaokrąglona do 3 miejsc po przecinku na zasadach ogólnych)

gdzie:

2. Wskaźnik przeciętnego udziału w rynku:

gdzie:

3. Skorygowany wskaĽnik udziału w rynku (obowi±zuje od 07.04.2004):

gdzie:

4. Średnia ważona stopa zwrotu OFE:

5. Minimalna wymagana stopa zwrotu:

(stopa zaokr±glona do 3 miejsc po przecinku na zasadach ogólnych)

Do góry Wydrukuj Poleć znajomemu