Pytania i odpowiedzi

Obecnie takie definicje w polskich przepisach nie występują. Istnieją one natomiast w regulacjach Unii Europejskiej dotyczących rynku kapitałowego – tj. w art. 4 ust. 1 pkt 39 i 40 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (tzw. Dyrektywa MiFID II), której treść dostępna jest pod poniższym linkiem:
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32014L0065
Termin, od którego przepisy powyższej dyrektywy znajdują zastosowanie to 3 stycznia 2018 r.
Zgodnie z powyższymi definicjami:

  • „handel algorytmiczny” oznacza obrót na instrumentach finansowych, w którym algorytm komputerowy automatycznie ustala indywidualne parametry zleceń, takie jak warunki uruchomienia zlecenia, moment jego realizacji, cenę lub ilość instrumentów będących przedmiotem zlecenia lub sposób zarządzania zleceniem po jego złożeniu, przy ograniczonym lub zerowym udziale człowieka i nie obejmuje jakichkolwiek systemów wykorzystywanych wyłącznie do celu przekierowywania zleceń z jednego systemu obrotu do innego lub do celu przetwarzania zleceń nieobejmującego określania jakichkolwiek parametrów transakcji lub potwierdzania zleceń lub przetwarzania potransakcyjnego zawartych transakcji;
  • „technika handlu algorytmicznego o wysokiej częstotliwości” oznacza każdą technikę handlu algorytmicznego, która charakteryzuje się:
    a)    infrastrukturą mającą minimalizować opóźnienia sieciowe i inne, z wykorzystaniem co najmniej jednego z następujących rozwiązań do algorytmicznego wprowadzania zleceń: kolokacji, hostingu blisko położonej strony trzeciej lub bezpośredniego dostępu elektronicznego o wysokiej prędkości;
    b)    systemowym określaniem momentu uruchomienia zlecenia, jego generowania, przekierowywania lub wykonania, bez udziału człowieka dla pojedynczej transakcji lub zlecenia; oraz
    c)    wysoką śród-dzienną liczbą komunikatów, które stanowią zlecenie, kwotowanie lub anulowanie;

Od działalności wskazanej w pytaniu nr 2 należy odróżnić działalność o szerszym zakresie, jaką jest sprzedaż automatu z wbudowanym algorytmem, którego uruchomienie – poprzez podłączenie do rachunku inwestycyjnego – powoduje wygenerowanie sygnałów transakcyjnych, a następnie zawarcie transakcji zgodnych z algorytmem. Taka działalność jest działalnością maklerską, którą - w zależności od innych wymienionych poniżej okoliczności - należy rozpatrywać jako działalność wskazaną w art. 69 ust. 2 pkt 5 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi(doradztwo inwestycyjne), w art. 69 ust. 2 pkt 4 (zarządzanie portfelami instrumentów finansowych) lub w art. 69 ust. 4 pkt 6 (sporządzanie analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych).

Udostępnienie automatu wraz z wbudowanym algorytmem, tzn. narzędziem pozwalającym na wygenerowanie konkretnych parametrów zlecenia, stanowi doradztwo inwestycyjne w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, niezależnie od tego czy sprzedający należycie uwzględnił profil inwestycyjny klienta. Przy czym nie muszą to być wszystkie parametry zlecenia, natomiast powinny być to co najmniej te parametry, które łącznie można uznać za rekomendację w rozumieniu wskazanych niżej przepisów.

Istotą usługi doradztwa inwestycyjnego - wedle przepisu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - jest zobowiązanie się podmiotu świadczącego usługę doradztwa inwestycyjnego przygotowywania i przekazywania, przy uwzględnieniu potrzeb i sytuacji klienta, rekomendacji dotyczących:
1)    kupna, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu określonych instrumentów finansowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych instrumentów;
2)    wykonania lub powstrzymania się od wykonania uprawnień wynikających z określonego instrumentu finansowego do zakupu, sprzedaży, subskrypcji, wymiany, wykonania lub wykupu instrumentu finansowego.
Rekomendacje te muszą być konkretne, tj. wskazywać na określone, właściwe zachowanie się klienta (zawarcie transakcji lub wykonanie uprawnień) w zakresie danego instrumentu finansowego. Zatem cechą rekomendacji w rozumieniu art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jest jej precyzyjność oraz indywidualizacja. Podkreślić należy, że od samego zobowiązania się do określonego działania należy odróżnić działania faktycznie, podejmowane w celu wykonania zobowiązania. W prawidłowo realizowanym modelu doradztwa inwestycyjnego powinno się zatem uwzględniać indywidualną sytuację i potrzeby klienta, co oznacza, że udostępnienie (sprzedaż) klientowi aplikacji, zawierającej algorytm powinno być poprzedzone analizą tych potrzeb i sytuacji, a następnie zindywidualizowaniem algorytmu, tak, by odpowiadał on ustalonej sytuacji i potrzebom klienta. Ponadto, prawidłowe wykonywanie usługi doradztwa inwestycyjnego, o którym mowa w art. 76 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi wymaga, aby w toku jej świadczenia były uwzględniane zmiany sytuacji oraz potrzeb klienta, co w przypadku wykorzystywania algorytmu wymagałoby jego bieżącej aktualizacji. W przypadku natomiast, gdy aplikacja działa w oparciu o algorytm standardowy, którego wykorzystanie nie było poprzedzone analizą potrzeb i sytuacji klienta, któremu jest oferowana aplikacja, lub algorytm zidentyfikowanych potrzeb i sytuacji klienta nie uwzględnia, należy podejrzewać, że jest to świadczeniem usługi doradztwa inwestycyjnego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Niemniej jednak w przypadku realizacji obowiązków związanych z wydawaniem rekomendacji kluczowe znaczenie ma, czy podmiot oferujący usługę zapoznał się z potrzebami i sytuacją odbiorcy usługi, w celu jej zindywidualizowania.

Od opisanej wyżej sytuacji należy odróżnić dystrybucję sygnałów transakcyjnych, tj. parametrów konkretnych transakcji, która odbywa się za pośrednictwem powszechnie lub zbiorowo dostępnych kanałów. W tej sytuacji indywidualizacja rekomendacji jest „z góry” wykluczona, w związku z samym modelem działalności. Powyższe należy zakwalifikować jako rozpowszechnianie rekomendacji i zostać – w przypadku firm inwestycyjnych - uznane za działalność z art. 69 ust. 4 pkt 6 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Wykonywanie tego rodzaju działalności wymaga zezwolenia KNF, o którym mowa w art. 69 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ale tylko w przypadku gdy dany podmiot posiada już status firmy inwestycyjnej, w związku z wykonywaniem czynności z ust. 2 tegoż artykułu. Inne podmioty natomiast mogą wykonywać tego rodzaju działalność bez uzyskania zezwolenia. Należy jednakże pamiętać o odrębnych przepisach, które mają wówczas zastosowanie, tj.:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (tzw. MAR) – należy zwrócić uwagę na art. 3 ust. 1 pkt 34 i 35 oraz art. 20 i 21;
  • Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/958 z dnia 9 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących środków technicznych do celów obiektywnej prezentacji rekomendacji inwestycyjnych lub innych informacji rekomendujących lub sugerujących strategię inwestycyjną oraz ujawniania interesów partykularnych lub wskazań konfliktów interesów.  
    Ponadto, w sytuacji uzyskania przez dany podmiot dostępu do aktywów inwestora oraz pozostawanie w mocy tego podmiotu decyzji o uruchomieniu / wyłączeniu automatu lub o modyfikacji algorytmu wpisanego w automat podłączony do rachunku tego inwestora, właściwe jest zakwalifikowanie takiej sytuacji jako czynność maklerską zarządzania portfelem, w którego skład wchodzą jeden lub wiele instrumentów finansowych, o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Czy znalazłeś potrzebną informację?

Dziękujemy za informację zwrotną.

Jakich informacji poszukiwałeś?