Podręcznik inspekcji

data aktualizacji 30 stycznia 2015

Podstawowym celem nadzoru bankowego jest zapewnienie bezpieczeństwa środków pieniężnych gromadzonych na rachunkach bankowych oraz zapewnienie zgodności działania banków z przepisami regulującymi działalność banków. Jednym z narzędzi służących realizacji celów nadzoru są czynności kontrolne przeprowadzane w bankach.

Podręcznik inspekcji przedstawia usystematyzowane zasady przeprowadzania czynności kontrolnych w bankach, wynikające z przepisów prawa, jak również zasad sprawowania nadzoru zawartych w wytycznych Bazylejskiego Komitetu ds. Nadzoru Bankowego i Komitetu Europejskich Nadzorców Bankowych (CEBS), przy uwzględnieniu najlepszych praktyk nadzoru stosowanych przez nadzorców bankowych z innych krajów UE.

Podręcznik inspekcji służy inspektorom nadzoru bankowego jako praktyczny przewodnik i narzędzie pomocne w przeprowadzaniu inspekcji. Zakres podręcznika obejmuje najważniejsze zagadnienia będące przedmiotem badania podczas inspekcji kompleksowej lub problemowej w banku. Podręcznik opisuje całokształt czynności związanych z procesem inspekcji, zarówno dotyczących przygotowania do badania, przeprowadzania badań, jak i opracowywania wyników inspekcji. Procedury zawarte w podręczniku inspekcji omawiają badanie czynników ilościowych odnoszących się do poziomu ryzyka występującego w działalności banku oraz czynników jakościowych odnoszących się do sposobu zarządzania ryzykiem przez bank.

Procedury zawarte w podręczniku nie wyczerpują wszystkich zagadnień, jakie mogą być badane w banku. W większych bankach, prowadzących bardziej złożoną działalność, niezbędne może być rozszerzenie zakresu lub szczegółowości badania i włączenie do procesu inspekcji dodatkowych czynności. Z kolei podczas badania mniejszych banków niektóre procedury zawarte w podręczniku mogą być zbędne. Stosowanie procedur zawartych w podręczniku nie eliminuje własnego osądu inspektorów nadzoru bankowego, którzy opierając się na posiadanej wiedzy i doświadczeniu, dostosowują je do charakterystyki danego banku.

Podręcznik inspekcji składa się z następujących rozdziałów:

  1. Wprowadzenie;
  2. Jakość aktywów (w skład którego wchodzą następujące części: Wprowadzenie do jakości aktywów; Portfel kredytowy, ryzyko i zarządzanie; Portfel instrumentów finansowych i należności od banków oraz ich wycena; Inwestycje kapitałowe banków; Koncentracje zaangażowań; Finansowanie rynku nieruchomości);
  3. Płynność;
  4. Ryzyko stopy procentowej;
  5. Ryzyko operacji walutowych;
  6. Instrumenty pochodne;
  7. Ryzyko operacyjne, ryzyko technologii informatycznej i bankowości elektronicznej;
  8. Wynik finansowy;
  9. Adekwatność kapitału i fundusze własne;
  10. Zarządzanie;
  11. Przeciwdziałanie praniu pieniędzy w bankach.

Treść podręcznika uwzględnia przepisy prawa, wynikające w szczególności z Dyrektywy 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r., w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz Dyrektywy 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r., w sprawie adekwatności kapitałowej firm inwestycyjnych i kredytowych. Podręcznik inspekcji wchodzi w skład instrumentarium służącego badaniu i ocenie nadzorczej (SREP) przeprowadzanej w ramach filaru II NUK, obejmującego m.in. ocenę adekwatności kapitałowej banków, w tym proces szacowania kapitału wewnętrznego - ICAAP oraz ocenę systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej. W Podręczniku zawarto zapisy mające na celu zapewnienie stosowania w procesie badań inspekcyjnych zasady proporcjonalności, wynikającej z Dyrektyw i standardów Bazylejskiego Komitetu ds. Nadzoru Bankowego, która wskazuje na konieczność ustalania przez nadzór bankowy częstotliwości oraz zakresu przeglądu i oceny nadzorczej z uwzględnieniem m.in. wielkości banku oraz charakteru, skali i złożoności prowadzonej przez niego działalności.

Nadzór bankowy nie ponosi odpowiedzialności za skutki używania podręcznika dla celów zarządzania bankiem, wynikające z mechanicznego zastosowania treści podręcznika, nie uwzględniającego indywidualnych uwarunkowań banku. Sposoby zarządzania ryzykiem powinny brać pod uwagę faktyczne uwarunkowania w banku i sytuację na rynku. Podręcznik przedstawia jedynie ramy procesu nadzorczego i nie może być traktowany jako bezpośredni instruktaż zarządzania ryzykiem w banku. Nadzór bankowy nie bierze także odpowiedzialności za użycie treści zawartych w podręczniku w tworzeniu procedur, instrukcji, regulaminów wewnętrznych w bankach.