Cele nadzoru, jego główne funkcje i działania

data aktualizacji 14 lipca 2017

1. Cele nadzoru

Misja, wizja i wartości UKNF

Ustawowe cele nadzoru

nad rynkiem finansowym – art. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tj. Dz.U. 2016, poz. 174): Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku, przez realizację celów określonych w szczególności w ustawie - Prawo bankowe, ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym, ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, ustawie z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
nad rynkiem ubezpieczeniowym – art. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym (tj. Dz.U. 2013, poz. 290 z późn. zm.): Celem nadzoru jest ochrona interesów osób ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia, członków funduszy emerytalnych, uczestników pracowniczych programów emerytalnych, osób otrzymujących emeryturę kapitałową lub osób przez nie uposażonych. Szczegółowe  cele nadzoru nad  zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji zostały określone w  treści art. 329 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2015, poz. 1844): Nadzór nad zakładem ubezpieczeń i zakładem reasekuracji polega na:
1)    ochronie interesów ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia;
2)    ochronie interesów cedentów oraz ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia podlegających reasekuracji;
3)    zapewnieniu przestrzegania przez zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przepisów prawa, w szczególności dotyczących gospodarki finansowej w zakresie:
a)    wymogów dotyczących wypłacalności,
b)    zasad tworzenia i wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności,
c)    zasad tworzenia i wysokości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów rachunkowości,
d)    aktywów,
e)    wysokości dopuszczonych środków własnych;
4)    wydawaniu zezwoleń na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej lub działalności reasekuracyjnej;
5)    ocenie zdolności zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji do sprawnego i efektywnego zarządzania ryzykiem w ramach systemu zarządzania zakładu;
6)    podejmowaniu innych działań określonych w ustawie.


2. Główne funkcje nadzoru

Główne funkcje nadzoru ubezpieczeniowego to:
  • funkcja licencyjna, czyli m.in. udzielanie zezwoleń na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, wyrażanie zgody na powołanie dwóch członków zarządu krajowego zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji (w tym prezesa zarządu oraz członka zarządu odpowiedzialnego za zarządzanie ryzykiem), prowadzenie rejestrów (aktuariuszy, agentów ubezpieczeniowych, brokerów ubezpieczeniowych), 
  • funkcja kontrolna, czyli m.in. monitorowanie – poprzez działania analityczne lub czynności inspekcyjne – sytuacji finansowej i wypłacalnościowej podmiotów nadzorowanych (w tym ich zdolności do regulowania zobowiązań wobec ubezpieczających, ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia), zmian w strukturze własnościowej podmiotów nadzorowanych, zgodności funkcjonowania podmiotów nadzorowanych z przepisami prawa, relacji podmiotów nadzorowanych z odbiorcami ich usług (m.in. w oparciu o informacje zawarte w pismach wnoszonych do UKNF przez odbiorców usług finansowych),
  • funkcja dyscyplinująca, czyli podejmowanie działań zapobiegawczych lub naprawczych, w szczególnych przypadkach przy wykorzystaniu sankcji,
  • funkcja regulacyjna, czyli określanie oczekiwanych standardów prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, m.in. poprzez wydawanie rekomendacji skierowanych do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji
  • funkcja edukacyjno-informacyjna, czyli m.in. publikowanie danych statystycznych i raportów analitycznych dotyczących działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz funkcjonowania rynku ubezpieczeniowego, przekazywanie informacji o sektorze ubezpieczeniowym innym podmiotom, organizowanie seminariów i szkoleń dla profesjonalnych i nieprofesjonalnych uczestników rynku finansowego,
  • funkcja wspierania pozasądowego rozwiązywania sporów - realizowana poprzez stworzenie Sądu Polubownego przy KNF oraz działającego przy nim Centrum Mediacji, jako platformy pozasądowego rozwiązywania sporów między uczestnikami rynku finansowego.


3. Główne obszary prowadzonych lub planowanych działań nadzorczych

Główne obszary prowadzonych lub planowanych działań nadzorczych w stosunku do zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji i grup ubezpieczeniowych podlegających nadzorowi KNF:
  • weryfikacja przestrzegania wymogów dotyczących wypłacalności, w tym  dotyczących wysokości i jakości dopuszczonych środków własnych oraz wysokości wymogów kapitałowych,
  • analiza zasad tworzenia i wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności oraz rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów rachunkowości,
  • weryfikacja wyceny aktywów i zobowiązań,
  • weryfikacja przestrzegania wymogów dotyczących systemu zarządzania, w tym zasady ostrożnego inwestora, zdolności podmiotu do sprawnego i efektywnego zarządzania ryzykiem, przeprowadzania własnej oceny ryzyka i wypłacalności, spełniania wymogów ustawowych przez osoby nadzorujące kluczowe funkcje,
  • przeprowadzenie ocen BION w stosunku do wszystkich podmiotów,
  • przeprowadzenie testów stresu przez wszystkie podmioty oraz analiza wyników testów stresu,
  • wydawanie zezwoleń na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej lub działalności reasekuracyjnej,
  • weryfikacja spełniania wymogów określonych w wytycznych i rekomendacjach organu nadzoru poprzez m.in. arkusze własnej oceny zgodności z wytycznymi lub czynności inspekcyjne,
  • publikowanie danych i informacji dotyczących głównych aspektów stosowania nadzoru ostrożnościowego, w tym danych dotyczących działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej,
  • podejmowanie innych działań określonych przepisami prawa.

Główne obszary prowadzonych lub planowanych działań nadzorczych w stosunku do innych podmiotów podlegających nadzorowi KNF:
  • wykonywanie nadzoru nad działalnością agentów ubezpieczeniowych oraz brokerów ubezpieczeniowych i brokerów reasekuracyjnych,
  • prowadzenie rejestrów (aktuariuszy, agentów ubezpieczeniowych, brokerów ubezpieczeniowych).