Komisja Nadzoru Finansowego

Słownik rynku finansowego

Agent transferowy (OFE)

Odrębny podmiot, któremu otwarty fundusz emerytalny powierzył prowadzenie rejestru swoich członków. Prowadzony przez niego rejestr członków funduszu zawiera podstawowe dane osobowe członków OFE, informacje o wpłatach składek, kwocie opłat potrąconych każdorazowo przez fundusz emerytalny ze składki, liczbie jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku, wypłatach transferowych oraz dane o aktualnym stanie konta członka funduszu.

Agent ubezpieczeniowy

Przedsiębiorca, który działa w imieniu i na rzecz określonego towarzystwa ubezpieczeń. Agent ubezpieczeniowy, podobnie jak broker ubezpieczeniowy jest pośrednikiem ubezpieczeniowym, ale w odróżnieniu od brokera związany jest umową z zakładem ubezpieczeń lub kilkoma zakładami ubezpieczeń. Potocznie, choć niezbyt precyzyjnie, terminem "agent ubezpieczeniowy" określa się także osoby, które są zatrudnione przez agenta ubezpieczeniowego (w ścisłym znaczeniu).

Akwizytor (OFE)

Osoba, która oferuje przystąpienie do funduszu emerytalnego lub zachęca do pozostawania w nim. Każdy akwizytor musi uzyskać wpis w rejestrze i może wykonywać czynności tylko na rzecz określonego, jednego funduszu. Akwizytorzy nie mogą oferować żadnych prezentów, czy innych korzyści materialnych w zamian za przystąpienie lub pozostanie w funduszu. Za działania akwizytora odpowiada towarzystwo emerytalne.

Alokacja

Część składki w ubezpieczeniu na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, która jest zamieniana na jednostki uczestnictwa w funduszu. Wyrażana jest najczęściej w procentach, np. alokacja w 90% procentach oznacza, że 9/10 składki jest zamieniane na jednostki. Bez sprawdzenia szczegółowych zasad alokacji w OWU nie należy zakładać, że 90% alokacja oznacza inwestowanie 90% wpłaconej składki. W niektórych ubezpieczeniach po zamianie odpowiedniej części składki na jednostki, część uzyskanych jednostek jest umarzana w celu pokrycia kosztów wynikających z umowy ubezpieczenia, np. związanych z ponoszeniem przez zakład ryzyka śmierci ubezpieczonego lub ryzyk dodatkowych. Niealokowana część składki, czyli 10% w ww. przykładzie stanowi jeden z istotnych elementów kosztu usługi ubezpieczeniowej.

Asekuracja

Synonim terminu ubezpieczenie.

Assistance

Rodzaj ubezpieczeń, w których świadczenia zakładu ubezpieczeń mają co do zasady charakter rzeczowy - polegają najczęściej na udzielaniu usług wsparcia technicznego, serwisowego, informacyjnego, zapewnienia noclegu, itp. w sytuacjach awaryjnych. Ubezpieczenia assistance ogół stanowią dodatkowe ubezpieczenie sprzedawane wraz z ubezpieczeniami komunikacyjnym, mieszkaniowymi lub turystycznymi.

Autocasco (AC)

Ubezpieczenie pojazdu mechanicznego, w którym ubezpieczyciel zapewnia odszkodowanie za zniszczenia, uszkodzenia (w tym także z winy właściciela) lub kradzież pojazdu.

Broker ubezpieczeniowy

Przedsiębiorca, który działa w imieniu i na rzecz osób lub podmiotów poszukujących ochrony ubezpieczeniowej. Broker ubezpieczeniowy, podobnie jak agent ubezpieczeniowy, jest pośrednikiem ubezpieczeniowym, ale w odróżnieniu od agenta ubezpieczeniowego nie występuje z ramienia żadnego zakładu ubezpieczeń. Jego rolą jest wspieranie klienta zarówno w toku wyboru właściwego ubezpieczenia, negocjacji jego warunków, jak też w późniejszym procesie realizacji usług ubezpieczeniowych.

Cesja (ubezpieczenia)

Przeniesienie wierzytelności, rozumianej jako wynikające z umowy prawo do żądania spełnienia określonego świadczenia od drugiej strony umowy; w ubezpieczeniach cesja służy najczęściej do przenoszenia prawa do odszkodowania wynikającego z zawartej umowy ubezpieczenia określonego składnika majątkowego (samochodu, mieszkania) na zabezpieczenie kredytu na zakup tej rzeczy. W tej sytuacji kredytobiorca - ubezpieczający, w dalszym ciągu odpowiada za zapłatę składki, natomiast bank zyskuje prawo do odszkodowania z tej samej umowy ubezpieczenia.

Depozytariusz (OFE)

Podmiot przechowujący środki pochodzące ze składek ubezpieczonych zgromadzonych przez otwarty fundusz emerytalny. Funkcję tę może pełnić bank krajowy lub Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. Depozytariusz ma obowiązek zapewnić, aby aktywa OFE były lokowane zgodnie z przepisami prawa i statutem funduszu. W przypadku decyzji inwestycyjnych niezgodnych z prawem, depozytariusz ponosi odpowiedzialność finansową. Depozytariusz jest zobowiązany niezwłocznie poinformować Komisję Nadzoru Finansowego o nieprawidłowościach mającyc miejsce w funduszu, które w jego ocenie, stanowią naruszenie prawa, postanowień statutu funduszu lub powodują, że interesy członków funduszu nie są należycie uwzględniane.

Dział ubezpieczeń

Główna jednostka podziału ryzyka w ubezpieczeniach. Wyróżnia się dwa działy ubezpieczeń: dział I - ubezpieczenia na życie, dział II - pozostałe ubezpieczenia osobowe oraz ubezpieczenia majątkowe. Każdy dział dzieli się na grupy oraz rodzaje ubezpieczeń. Szczegółowy podział został zawarty w załączniku do ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

Franszyza integralna (warunkowa)

Klauzula ograniczająca odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń w ten sposób, iż szkody do określonej, zazwyczaj niewielkiej wysokości, nie będą kompensowane przez zakład ubezpieczeń, np. za szkody nie przekraczające wartości 200 zł zakład ubezpieczeń nie odpowiada. W przypadku przekroczenia kwoty objętej franszyzą integralną odszkodowanie wypłacane jest w pełnej wysokości. Stąd nazwa - kwota franszyzy przy przekroczeniu umówionego progu wartości szkody wejdzie w skład całości odszkodowania - będzie jej integralną częścią. Ubezpieczyciele wprowadzają franszyzę integralną w celu uniknięcia dużej liczby postępowań likwidacyjnych dotyczących drobnych kwot.

Franszyza redukcyjna (potrącalna lub bezwarunkowa)

Klauzula ograniczająca odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń o określoną kwotę lub procent sumy ubezpieczenia. Oznacza to, że niezależnie od wartości odszkodowania (bezwarunkowo) zakład ubezpieczeń zmniejsza jego wysokość (stąd redukcja) o pewien procent lub kwotę, np. przy szkodzie całkowitej przedmiotu o wartości 10000 zł i franszyzie redukcyjnej w wysokości 1000 zł zakład ubezpieczeń wypłaci 9000 zł.

Fundusz Gwarancyjny (OFE)

Fundusz, na który powszechne towarzystwa emerytalne dokonują wpłat pochodzących ze środków własnych. Składa się z dwóch części:
- podstawowej - administrowanej przez podmiot zewnętrzny - Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.,
- dodatkowej - tworzonej przez ofe.
Środki zgromadzone w części podstawowej Funduszu Gwarancyjnego przeznaczone są na dokonywanie wypłat na rzecz otwartych funduszy, w których wystąpił niedobór (tj. stopa zwrotu danego funduszu za określony okres była niższa niż minimalnej, ogłoszonej przez KNF) - w przypadku kiedy środki na rachunku rezerwowym PTE oraz własne środki towarzystwa nie są wystarczające na pokrycie tego niedoboru - a także na pokrycie innych szkód, w zakresie w jakim towarzystwo nie ponosi za nie odpowiedzialności lub szkody te nie mogą być pokryte z jego masy upadłości.

I filar

Część systemu emerytalnego prowadzona przez państwo za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oszczędności w I filarze nie są inwestowane - są przeznaczane na bieżące wypłaty z ZUSu, natomiast składki są ewidencjonowane na indywidualnych kontach, co będzie wykorzystane w procesie obliczania przyszłej emerytury. Nie jest możliwe dziedziczenie zgromadzonych składek. Do I filaru trafiają środki w wysokości 12,22% podstawy składki.

II filar

Część systemu emerytalnego, w której oszczędności przyszłych emerytów gromadzone są w otwartych funduszach emerytalnych, które są zarządzane przez prywatne podmioty - powszechne towarzystwa emerytalne. Oszczędzanie w II filarze podobnie, jak w I filarze jest obowiązkowe (dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.), ale można wybrać dowolny fundusz spośród działających na rynku. Można także zmienić fundusz na inny. Istotną różnicą w stosunku do I filaru jest fakt, że środki w tym filarze są inwestowane, a zgromadzone oszczędności mogą być dziedziczone. Działalność funduszy emerytalnych jest szczegółowo uregulowana i poddana państwowemu nadzorowi. Do II filaru trafiają środki w wysokości 7,3% podstawy składki.

III filar

Dobrowolne (nieobowiązkowe) formy dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę. Na III filar składają się pracownicze programy emerytalne (PPE) oraz indywidualne konta emerytalne (IKE). W niektórych ujęciach do III filaru zaliczane są także wszelkie inne formy długoterminowego oszczędzania z przeznaczaniem na przyszłą emeryturą.

Indywidualne konto emerytalne (IKE)

Rachunek, na którym oszczędzający gromadzi środki z przeznaczeniem na przyszłą emeryturę. Rachunek może prowadzić bank, zakład ubezpieczeń, fundusz inwestycyjny lub dom maklerski. IKE są formą indywidualnego, dodatkowego i dobrowolnego oszczędzania z myślą o przyszłej emeryturze.

Jednostka rozrachunkowa (OFE)

Umowne jednostki na które przeliczane są środki przekazywane do otwartego funduszu emerytalnego - składki oraz wypłaty transferowe. Zmiana wartości jednostek obrazuje zmianę wartości aktywów funduszu wynikających z zysku lub ze straty z podejmowanych inwestycji. Porównując wartości jednostek rozrachunkowych w pewnym okresie czasu otrzymujemy stopę zwrotu funduszu, która pokazuje opłacalność poczynionych przez fundusz inwestycji. Rosnąca wartość jednostki rozrachunkowej może wskazywać, że aktywa funduszu są inwestowane efektywnie, z korzyścią dla jego członków.

Konwersja (fundusze inwestycyjne)

Zamiana jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego na jednostki uczestnictwa innego funduszu. W wyniku wartość jednostek uzyskanych w wyniku konwersji powiększona o wartość pobranych opłat manipulacyjnych powinna być równa wartości jednostek pierwotnego funduszu.

Losowanie

Losowanie przeprowadza dwa razy w roku - pod koniec stycznia i lipca - ZUS spośród osób, które podlegały ubezpieczeniu społecznemu, a nie przystąpiły do żadnego z funduszy, chociaż były do tego zobowiązane. Losowanie poprzedzone jest zawiadomieniem o konieczności wyboru OFE wysyłanym przez ZUS. W losowaniu uczestniczą tylko wybrane fundusze - te, które osiągnęły stopy zwrotu powyżej średniej oraz nie należą do największych funduszy, tj. ich udział w rynku nie przekracza 10% wartości aktywów netto wszystkich OFE.

Nadubezpieczenie

Sytuacja, w której te same czynniki ryzyka dotyczące określonego interesu majątkowego są asekurowane równolegle w ramach kilku umów ubezpieczenia, a łączna suma ubezpieczenia przekracza wartość ubezpieczonego interesu. Wówczas zgodnie z art. 824 par. 2 k.c., ubezpieczyciel odpowiada za część szkody odpowiadającą stosunkowi pomiędzy sumą ubezpieczenia u danego ubezpieczyciela a wartością wynikającą z dodania wszystkich sum ubezpieczenia, na które dany interes był równolegle ubezpieczony. Oczywiście ubezpieczyciel może również wypłacić odszkodowanie za całość szkody, jeżeli w danym przypadku szkoda mieści się w sumie ubezpieczenia wynikającej z umowy zawartej przez danego ubezpieczyciela. Wówczas jednak nabywa prawo do żądania od pozostałych ubezpieczycieli danego interesu majątkowego zwrotu kwot w odpowiedniej wysokości.

OWU

Wzorzec umowy, który jest ustalany przez zakład ubezpieczeń. Postanowienia OWU wraz z zapisami umowy ubezpieczenia są równoprawnym źródłem kształtującym prawa i obowiązki stron. Odbywa się to w ten sposób, że przepisy OWU mają charakter postanowień standardowych stosowanych dla wszystkich umów ubezpieczenia danego rodzaju oferowanych przez dany zakład, natomiast regulacje zawarte w umowie uzupełniają lub zmieniają standardowe zapisy wprowadzone przez OWU. Uważna lektura OWU jest konieczną czynnością dla świadomego nabycia usługi ubezpieczeniowej.

Opłata za zarządzanie funduszem (OFE)

Opłata pobierana przez PTE z tytułu zarządzania aktywami danego ofe, składająca się z:
- części stałej - w wysokości nie wyższej niż 0,045% zarządzanych aktywów netto funduszu w skali miesiąca przy wartości aktywów do 8 mld zł, powyżej tej kwoty maksymalna wartość opłaty jest proporcjonalnie niższa - do 0,015% w skali miesiąca; wysokość opłaty określona jest w statucie danego ofe, i
- cześć zmiennej - uzależnionej od wyników inwestycyjnych osiąganych przez fundusz - równej środkom zgromadzonym na tzw. rachunku premiowym. Towarzystwo zarządzające funduszem, który uzyskał najwyższą stopę zwrotu pobiera całość opłaty, a towarzystwo, którego fundusz uzyskał najniższą stopę zwrotu nie pobiera jej wcale.

Opłata dystrybucyjna

Jedna z trzech rodzajów opłat pobieranych przez PTE (oprócz opłaty za zarządzanie i opłaty transferowej). Jest naliczana od składek przekazywanych co miesiąc przez ZUS na rachunek członka funduszu jako określony procent tych składek. Wysokość opłaty dystrybucyjnej jest określona w statucie każdego funduszu, nie może być jednak wyższa niż:
- 7 % kwoty z wpłaconych składek w latach 2004-2010,
- 6,125 % kwoty z wpłaconych składek w roku 2011,
- 5,25 % kwoty z wpłaconych składek w roku 2012,
- 4,375 % kwoty z wpłaconych składek w roku 2013,
- 3,5 % kwoty z wpłaconych składek w roku 2014.

Otwarty fundusz emerytalny (OFE)

Masa majątkowa tworzona ze składek członków funduszu, wyposażona w osobowość prawną, której celem jest gromadzenie i inwestowanie składek członków, a docelowo również wypłata zgromadzonych środków powiększonych o zyski z inwestycji tych oszczędności. Ofe są tworzone, zarządzane i reprezentowane w stosunkach z osobami trzecimi przez powszechne towarzystwa emerytalne (pte). Otwarte fundusze emerytalne są jednak odrębnymi podmiotami posiadającymi zdolność prawną; nie posiadają natomiast zdolności upadłościowej tzn. nie mogą ogłościć bankructwa gdyż dysponują majątkiem odrębnym od majątku towarzystwa. Przedmiotem działąlności funduszy jest gromadzenie i inwestowanie środków zebranych na indywidualnych kontach członków OFE z przez naczeniem na świadczenia emerytalne. Podobnie jak pte, ofe podlegają nadzorowi państwa sprawowanemu przez Komisję Nadzoru Finansowego. Przystąpienie do wybranego OFE jest obowiązkowe dla osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu urodzonych po dniu 31 grudnia 1968 roku. Ubezpieczony może dokonać zmiany funduszu przenosząc zgromadzony dotąd kapitał do innego wybranego przez siebie funduszu emerytalnego - dotychczasowy fundusz nie może ograniczać jego prawa do zmiany. W przypadku połączenia towarzystw lub nabycia towarzystwa przez inne PTE, fundusz ulega likwidacji. Nie oznacza to jednak likwidacji indywidualnych kont członków funduszu - ich środki przenoszone są innego OFE.

Polisa

Dokument wystawiony przez ubezpieczyciela potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia; fakt jej wystawienia nie stanowi przesłanki ważności umowy ubezpieczenia, jest jedynie jej potwierdzeniem.

Pośrednik ubezpieczeniowy

Przedsiębiorca pośredniczący w zawieraniu umów ubezpieczeń; wyróżniamy dwie kategorie pośredników: agent ubezpieczeniowy oraz broker ubezpieczeniowy.

Powszechne towarzystwo emerytalne (PTE)

Spółka akcyjna, której wyłącznym przedmiotem działalności jest utworzenie, a następnie zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym (ofe). Powstanie pte związane jest ze spełnieniem szeregu wymogów dotyczących kapitału akcyjnego, organizacji spółki oraz osób zarządzających. Pte, zarządzające odpłatnie składkami ubezpieczonych zgromadzonymi w pfe, podlegają nadzorowi państwa. Instytucją, która realizuje to zadanie jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Utworzenie PTE następuje po uzyskaniu zgody KNF. Zgoda Komisji jest także konieczna do połączenia PTE z innym towarzystwem lub przekazania zarządzania OFE innemu PTE. Funkcje nadzorcze państwa, mające na celu ochronę interesów członków funduszy i realizowane przez KNF, oraz restrykcyjne wymagania, jakim podlega utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego, mają na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa zgromadzonych w OFE środków.

Pracowniczy program emerytalny (PPE)

Forma zorganizowanego, grupowego, systematycznego oszczędzania na przyszłą emeryturę. Składki uczestników programu są naliczane i odprowadzane przez pracodawcę do wybranej instytucji finansowej, które zajmują się gromadzeniem i zarządzaniem tymi środkami.

Rachunek premiowy

Rachunek premiowy tworzą comiesięczne wpłaty dokonywane przez otwarty fundusz w wysokości nie wyższej niż 0,005% wartości zarządzanych aktywów netto OFE. Środki te przypadają na rzecz PTE, jeżeli fundusz, którym zarządza osiągnął najwyższą stopę zwrotu spośród wszystkich funduszy. PTE zarządzające funduszem o najniższej stopie zwrotu, środki z rachunku premiowego przekazuje do funduszu. Pozostałe towarzystwa emerytalne korzystają ze środków na rachunku premiowym w części proporcjonalnej do osiągniętych stóp zwrotu. Środki na rachunku premiowym stanowią więc rodzaj premii mającej motywować towarzystwa emerytalne do osiągania jak najlepszych wyników inwestycyjnych.

Rachunek rezerwowy

Rachunek prowadzony przez powszechne towarzystwo emerytalne, które gromadzi na nim środki na wypadek wystąpienia niedoboru, tj. sytuacji, kiedy stopa zwrotu z inwestycji funduszu za okres ostatnich 36 miesięcy jest niższa niż minimalna wymagana stopa zwrotu. Rachunek rezerwowy jest zasilany ze środków powszechnego towarzystwa emerytalnego.

Regres ubezpieczeniowy

Uprawnienie zakładu ubezpieczeń do żądania od sprawcy szkody zwrotu całości lub części wypłaconego odszkodowania; zakład ubezpieczeń co do zasady, nie ma uprawnień regresowych wobec osób, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za które ponosi odpowiedzialność.

Ryzyko ubezpieczeniowe

Potocznie typ zdarzenia losowego objętego ubezpieczeniem; precyzyjniej: prawdopodobieństwo jego zajścia.

Rzecznik Ubezpieczonych

Organ powołany do reprezentowania interesów ubezpieczonych oraz członków funduszy emerytalnych. Swoje zadania wykonuje przy pomocy Biura Rzecznika Ubezpieczonych. Do jego zadań należy rozpatrywanie skarg, opiniowanie aktów prawnych i zgłaszanie konieczności zmian w prawie, informowanie organów nadzoru i kontroli o stwierdzanych nieprawidłowościach oraz prowadzenie działalności edukacyjnej i informacyjnej. Stanowiska Rzecznika Ubezpieczonych wydawane w poszczególnych sprawach nie są wiążące dla stron, dlatego rozpatrzenie skargi nie zastępuje sądowej procedury rozpatrywania sporów. Moc wiążącą dla stron mają natomiast orzeczenia Sądu Polubownego powołanego przy Rzeczniku Ubezpieczonych.

Składka ubezpieczeniowa

Świadczenie ubezpieczającego płacone za udzielanie przez zakład ubezpieczeń ochrony ubezpieczeniowej. Wysokość składki kalkulowana jest przede wszystkim w relacji do czasu trwania ochrony ubezpieczeniowej i innych czynników wpływających na prawdopodobieństwo wystąpienia szkody.

Składka dodatkowa (PPE)

Składka wpłacana na konto uczestnika pracowniczego programu emerytalnego w wybranej instytucji finansowej - finansowana przez uczestnika.

Składka na ubezpieczenie emerytalne

Składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi 19,52% podstawy wymiaru składki (z reguły wynagrodzenia) i jest opłacana w równej części przez pracownika i pracodawcę. Całość składki trafia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który część składki w wysokości 7,3% podstawy wymiaru składki - dokładniej 7,24% uwzględniając opłatę dla ZUS - przekazuje do ofe.

Składka podstawowa

Składka wpłacana na konto uczestnika pracowniczego programu emerytalnego w wybranej instytucji finansowej - finansowana przez pracodawcę.

Staż członkowski w OFE

Okres czasu liczony dla określenia czy w związku z transferem środków do innego ofe pte może pobrać [opłatę transferową]. Staż członkowski liczony jest od ostatniego dnia miesiąca, w którym zarejestrowano daną osobę jako członka danego ofe w Centralnym Rejestrze Członków prowadzonym przez ZUS. Datę końcową wyznacza ostatni dzień miesiąca, w którym dokonuje się wypłaty transferowej.

Stopa zastąpienia

Stopa zastąpienia wyraża proporcję pomiędzy wysokością ostatniego otrzymywanego wynagrodzenia a wysokością świadczenia emerytalnego.

Stopa zwrotu

Stopa zwrotu obrazuje opłacalność zrealizowanych przez fundusz inwestycji. Stopy zwrotu za okres ostatnich 36 miesięcy są ustalane przez poszczególne fundusze emerytalne dwa razy w roku - na koniec marca i września. Stopy zwrotu OFE wraz ze średnią ważoną oraz minimalną wymaganą stopą zwrotu podawane są do publicznej wiadomości przez KNF.

Suma gwarancyjna

Termin o podobnym znaczeniu do sumy ubezpieczenia, stosowany na oznaczenie górnej granicy odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej.

Suma ubezpieczenia

Ustalona w umowie ubezpieczenia kwota pieniężna stanowiąca górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Suma ubezpieczenia w ubezpieczeniach majątkowych, co do zasady powinna odpowiadać wartości ubezpieczanego mienia.

System repartycyjny

Rodzaj systemu emerytalnego opartego na umowie pokoleniowej. Istotą systemu jest finansowanie świadczeń emerytalnych ze składek opłacanych przez osoby aktualnie pracujące. System repartycyjny działa sprawnie wtedy, gdy zasilające system składki pracowników wpływają w wysokości wystarczającej na wypłatę świadczeń dla obecnych emerytów. Wpływ na system repartycyjny mają zarówno niekorzystne trendy demograficzne, jak i ekonomiczne, np. bezrobocie lub zmniejszenie się liczby osób w wieku produkcyjnym przy jednoczesnym wzroście liczby wypłacanych świadczeń rodzi niebezpieczeństwo niewypłacalności systemu.

System zdefiniowanego świadczenia

Rodzaj systemu emerytalnego, w którym wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego nie jest powiązana bezpośrednio z wysokością wpłaconych do systemu składek, ale jest określona w przepisach. Według takich zasad funkcjonował polski system emerytalny przed wprowadzeniem reformy.

System zdefiniowanej składki

System emerytalny, w którym wysokość otrzymywanego świadczenia uzależniona jest od wysokości wnoszonej do systemu składki i poziomu stopy zwrotu z inwestycji. Każdy ubezpieczony finansuje własną emeryturę, której wysokość ma ścisły związek z wysokością środków włożonych do systemu w postaci składek.

Ubezpieczający

Osoba (podmiot) zawierająca umowę ubezpieczenia i zobowiązana do opłacania składek na rzecz zakładu ubezpieczeń; jeśli ubezpieczający obejmuje ubezpieczeniem swoje dobro jest jednocześnie ubezpieczonym.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC)

Ubezpieczenie, którego celem jest przejęcie odpowiedzialności osoby ubezpieczonej przez ubezpieczyciela, w sytuacji, w której ubezpieczony wyrządził szkodę osobę trzeciej i musiałby ją pokryć z własnych środków. Ubezpieczenie to chroni także interes osoby poszkodowanej, ponieważ umożliwia jej szybsze i pewniejsze uzyskanie odszkodowania od zakładu ubezpieczeń. Najbardziej rozpowszechnione ubezpieczenia tego typu mają charakter obowiązkowy (np. ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych).

Ubezpieczony

Osoba, której mienie, odpowiedzialność cywilna, życie lub inne dobro jest objęte ochroną ubezpieczeniową; najczęściej ubezpieczony jest jednocześnie ubezpieczającym, ale możliwa jest także taka sytuacja, w której ubezpieczający zawiera umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek tj. umowę, która zabezpiecza interes majątkowy innej osoby. Przykładem umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek może być umowa ubezpieczenia na życie zawarta przez pracodawcę na rzecz swoich pracowników.

Zakład ubezpieczeń

Strona umowy ubezpieczenia, która zobowiązuje się wypłacić świadczenie lub odszkodowanie w przypadku zajścia określonego zdarzenia.

Udział własny

Ograniczenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń podobne w skutkach do franszyzy redukcyjnej, z tym że obniżenie wysokości odszkodowania obniżane jest zawsze o wartość stanowiącą iloczyn określony ułamka wyrażającego stopień udziału własnego ubezpieczającego oraz wartości odszkodowania. W odróżnieniu do franszyzy redukcyjnej ułamek ten jest odnoszony do wartości odszkodowania, a nie wartości ubezpieczanego mienia. W praktyce obrotu termin ten stosowany jest jako synonim franszyzy redukcyjnej.

Umowa zakładowa

Umowa zawierana pomiędzy pracodawcą i reprezentacją pracowników, jeden z podstawowych elementów utworzenia pracowniczego programu emerytalnego; określa najważniejsze warunki działania programu i uczestnictwa w nim, nie może jednak zawierać warunków uczestnictwa pracownika w programie, które są niezgodne z przepisami ustawy o pracowniczych programach emerytalnych, ani przewidywać żadnych dodatkowych warunków uczestnictwa.

Uposażony

Termin związany z ubezpieczeniami osobowymi; osoba uprawniona do otrzymania sumy ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego, wskazana przez samego ubezpieczonego.

Wiek emerytalny

Wiek uprawniający do przejścia na emeryturę. W Polsce wiek emerytalny dla kobiet wynosi 60 lat, dla mężczyzn - 65 lat.

Wypadek ubezpieczeniowy

Ściśle określone w przepisach prawa, OWU lub umowie ubezpieczenia zdarzenie, którego wystąpienie powoduje powstanie obowiązku wypłaty świadczenia przez zakład ubezpieczeń; pojęcie to ma specyficzne znaczenie w ubezpieczeniach i nie należy go utożsamiać z potocznym znaczeniem słowa "wypadek".

Wypłata transferowa (OFE)

Przeniesienie środków zgromadzonych na koncie członka OFE do innego funduszu dokonane najczęściej w wyniku zmiany funduszu, na podstawie zawiadomienia przez członka o zawarciu umowy z nowym funduszem. W przypadku stażu członkowskiego krótszego niż 24 miesiące wypłata transferowa dokonywana jest pod warunkiem uiszczenia tzw. opłaty transferowej. Wypłaty transferowe pomiędzy otwartymi funduszami odbywają się 4 razy w roku - w ostatnim dniu roboczym lutego, maja, sierpnia i listopada.

Wypłata transferowa (PPE)

Przeniesienie środków zgromadzonych w ramach oszczędzania w PPE do innego pracowniczego programu lub na indywidualne konto emerytalne. Wniosek o dokonanie wypłaty transferowej jest równoznaczny z wypowiedzeniem udziału w pracowniczym programie.